Οι βουλευτικές εκλογές ως προοίμιο της προεδρικής κούρσας: Τι δείχνουν οι διαθέσεις των Κυπρίων

Μια νέα δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε από την εταιρεία Noverna Analytics για λογαριασμό της εφημερίδας «Πολίτης», σκιαγραφεί μια μάλλον ανησυχητική και ταυτόχρονα ενδεικτικά ώριμη εικόνα της κοινής γνώμης στην Κυπριακή Δημοκρατία. Τυπικά πρόκειται για βουλευτικές εκλογές, ωστόσο στα μάτια των ψηφοφόρων μετατρέπονται όλο και περισσότερο σε κάτι μεγαλύτερο — ένα είδος γενικής πρόβας για την προεδρική εκστρατεία του 2028.

Εκλογές χωρίς αυταπάτες: Η Βουλή ως «προκριματικός γύρος»

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι η μετατόπιση της αντίληψης για τις ίδιες τις εκλογές. Για ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας, η βουλευτική εκστρατεία χάνει την αυτοτελή της αξία και γίνεται εργαλείο αξιολόγησης των μελλοντικών διεκδικητών του ανώτατου κρατικού αξιώματος.

Αυτή η προσέγγιση καταδεικνύει υψηλό βαθμό πολιτικού πραγματισμού των ψηφοφόρων, αλλά ταυτόχρονα — έλλειμμα εμπιστοσύνης στο τρέχον πολιτικό σύστημα. Τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας αναμένεται όχι απλώς να καθορίσουν τη σύνθεση της Βουλής, αλλά να «νομιμοποιήσουν ή να υπονομεύσουν» τις πιθανότητες των μελλοντικών προεδρικών υποψηφίων.

Πώς αξιολογούνται οι πολιτικοί ηγέτες στην Κύπρο;

Τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι στο νησί παρατηρείται οξύ έλλειμμα εμπιστοσύνης και κανένας από τους πιθανούς υποψηφίους δεν επιδεικνύει σταθερό θετικό πρόσημο δημοτικότητας. Εξετάζοντας τα πρόσωπα, η εικόνα είναι ακόμη πιο ενδεικτική:

• Νίκος Χριστοδουλίδης — 30% θετικές έναντι 60% αρνητικές γνώμες.
• Οδυσσέας Μιχαηλίδης — 29% έναντι 54%.
• Ανδρέας Μαυρογιάννης — 27% έναντι 57%.
• Αννίτα Δημητρίου — 26% έναντι 64%.

Ακόμη και πιο έμπειρα ή γνωστά πρόσωπα, όπως ο Αβέρωφ Νεοφύτου και η Ειρήνη Χαραλαμπίδου, έρχονται αντιμέτωποι με το ίδιο φαινόμενο: το επίπεδο απόρριψης υπερβαίνει το 60%. Οι πολιτικοί αναλυτές συνήθως αποκαλούν αυτή την κατάσταση «αρνητική συσπείρωση» — όταν οι ψηφοφόροι είναι μάλλον ενωμένοι στη δυσπιστία προς όλους παρά στην υποστήριξη κάποιου συγκεκριμένου.

Ηγέτες κομμάτων: Ακόμη πιο βαθιά στο μείον

Ακόμη πιο σκληρή είναι η αξιολόγηση για τους ηγέτες των κομμάτων:

• Στέφανος Στεφάνου — 17% θετικές και 72% αρνητικές κρίσεις.
• Χρίστος Χρίστου — 14% έναντι 77%.

Οι συντάκτες της έρευνας αποκαλούν αυτό ευθέως «πανταχού παρόν έλλειμμα πολιτικής αποδοχής». Με άλλα λόγια, η κρίση εμπιστοσύνης έχει συστημικό και όχι προσωπικό χαρακτήρα.

Κυβερνητική πολιτική: Χαμηλές βαθμολογίες σε όλους τους τομείς

Η δυσαρέσκεια επεκτείνεται και στις συγκεκριμένες ενέργειες των αρχών. Σε όλους σχεδόν τους βασικούς τομείς, τα ποσοστά έγκρισης παραμένουν χαμηλά: η καταπολέμηση της έξαρσης του αφθώδους πυρετού — μόλις 24% έγκριση, αμυντική πολιτική — 23%, στήριξη των κτηνοτρόφων — μόνο το 6% θεωρεί τα μέτρα «πολύ επαρκή».

Τέτοιοι αριθμοί υποδεικνύουν όχι απλώς κριτική σε μεμονωμένες αποφάσεις, αλλά μια αίσθηση αναποτελεσματικότητας της κρατικής διακυβέρνησης συνολικά.

Ποιοι είναι οι κύριοι κίνδυνοι που ανησυχούν τους κατοίκους στην Κύπρο;

Οι κύριες πηγές ανησυχίας για τον πληθυσμό παραμένουν η οικονομική αστάθεια και οι εξωτερικές γεωπολιτικές απειλές. Το 72% των ερωτηθέντων δήλωσε έντονη ανησυχία για την αύξηση των τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα και τα καύσιμα, που συνδέεται με την ένταση στην περιοχή (συγκεκριμένα, τη σύγκρουση με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν).

Πρόσθετοι παράγοντες ανησυχίας:

• Τουρισμός — περίπου 40% ανησυχούν.
• Μεταναστευτικές ροές — επίσης περίπου 40%.

Είναι ενδιαφέρον ότι η ηλικιακή ανάλυση δείχνει διαφορές στις προτεραιότητες: οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες ανησυχούν περισσότερο για τις τιμές και τον τουρισμό, ενώ τα άτομα 55-64 ετών ανησυχούν συχνότερα από άλλους για θέματα ασφάλειας.

Εκλογική αβεβαιότητα και κατακερματισμός

Περίπου το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων παραμένουν είτε αναποφάσιστοι είτε τείνουν να μην συμμετάσχουν στην ψηφοφορία. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς υποστήριζαν προηγουμένως τα παραδοσιακά μεγαλύτερα κόμματα — τον ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει μια σταδιακή διάβρωση της εκλογικής τους βάσης.

Το κομματικό σκηνικό επίσης δεν υπόσχεται σταθερότητα:

1. ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ κινούνται σχεδόν στα ίδια επίπεδα.
2. Το ΕΛΑΜ εδραιώνεται στην τρίτη θέση.
3. Νέα και μικρά κόμματα ενισχύουν τις θέσεις τους.

Αναμένεται ότι η Βουλή θα παραμείνει κατακερματισμένη: έξι ή περισσότερα κόμματα, ενώ η μεγαλύτερη παράταξη μπορεί να λάβει μόνο περίπου 13 έδρες.

Τελικά η κοινωνία παραμένει χωρίς κέντρο βάρους

Το κύριο συμπέρασμα από τη δημοσκόπηση είναι ότι η Κύπρος εισέρχεται σε μια περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας χωρίς σαφείς ηγέτες και χωρίς σταθερή κοινωνική συναίνεση. Οι ψηφοφόροι δεν εμπιστεύονται τους πολιτικούς, αξιολογούν σκεπτικά τις κυβερνητικές ενέργειες, ανησυχούν για την οικονομία και όλο και συχνότερα ψηφίζουν «κατά» παρά «υπέρ».

Σε τέτοιες συνθήκες, οι βουλευτικές εκλογές στο νησί γίνονται πράγματι όχι απλώς ένας ακόμη εκλογικός κύκλος, αλλά ένας σημαντικός δείκτης: θα εμφανιστεί στη χώρα ένα νέο κέντρο πολιτικής έλξης ή ένας αδιαμφισβήτητος ηγέτης — ή η κρίση εμπιστοσύνης θα βαθύνει μόνο μέχρι το 2028.

Συνοπτικά συμπεράσματα:

• Οι βουλευτικές εκλογές εκλαμβάνονται ως πρόβα για τις προεδρικές του 2028.
• Σε όλους τους κορυφαίους πολιτικούς το επίπεδο της αρνητικής δημοτικότητας υπερβαίνει το επίπεδο υποστήριξης.
• Η κύρια εστία ανησυχίας του πληθυσμού είναι οι τιμές της ενέργειας και η εξωτερική ασφάλεια.
• Αυξάνεται ο εκλογικός κατακερματισμός και η δυσπιστία προς τα παραδοσιακά κόμματα (ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ).