Sayıştay: Ayia Napa’daki orman arazilerinin düşük kiralanması nedeniyle Kıbrıs gelir kaybediyor

Devlet, üzerinde oteller bulunan Ayia Napa’daki orman arazilerinin kiralanmasından elde edilebilecek gelirleri almaya devam edemiyor. Kıbrıs Sayıştayı bu sonuca denetim sonucunda ulaştı.

Bunun nedeni, turizm akışındaki, sektör gelirlerindeki ve enflasyondaki artışa rağmen yıllardır sabit bir bedelin ödendiği ve güncellenmeyen eski kira sözleşmeleridir.

Denetim, devlet orman arazileri üzerinde inşa edilen ve uzun vadeli kira sözleşmeleriyle (99 yıla kadar) faaliyet gösteren beş otelin, 2017–2022 dönemine ait koşullara göre ödeme yapmaya devam ettiğini ortaya koydu. Bu süre zarfında Ayia Napa’daki turizm sektörü önemli ölçüde büyüdü, ancak kira bedelleri değişmedi.

Başdenetçi Andreas Papakonstantinu’ya göre, 1970–1982 yıllarında imzalanan sözleşmelerdeki kira koşullarının gözden geçirilmesi yıllarca gecikti ve artık piyasa gerçeklerini yansıtmıyor.

Durum, 2019’daki yasal değişikliklerin ardından daha da karmaşık hale geldi; bu değişikliklerle konaklama ve yiyecek-içecek fiyatlarının onaylanması sistemi kaldırıldı. Bunun sonucunda Kıbrıs Orman Dairesi kira bedellerini yeniden hesaplamak için istikrarlı bir dayanağını kaybetti.

Sonuç olarak, otellerin çoğu ciro ve turistik talepteki artıştan bağımsız olarak üç yılı aşkın süredir aynı tutarı ödüyor.

Rapor, benzer tesisler arasında kira ödemelerinde ciddi farklar olduğunu ortaya koydu. Örneğin:

• bir otel yılda yaklaşık 81 bin avro ödüyor,
• boyut ve kapasite olarak benzer bir diğeri ise yaklaşık 41 bin avro.

En büyük orman arazilerini kullanan iki büyük otel metrekare başına yaklaşık 3,40 avro öderken, başka bir otel aynı metrekare için 7,38 avro ödüyor — iki katından fazla.

Sayıştay, bu tür farklılıkların piyasa gerçeklerinden kopuk olduğunu ve adil rekabet ilkelerini ihlal eden gizli bir devlet desteği biçimi olarak değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Raporda şu gereklilikler vurgulanıyor:

• piyasa esaslı kira değerinin hızlıca hesaplanması,
• Hukuk Dairesi’nin tavsiyelerinin uygulanması,
• devlet orman arazilerinin ekonomik olarak gerekçelendirilmiş ve adil kullanımının sağlanması.

Orman Dairesi denetim bulgularına katıldığını, ancak kira koşullarının tek taraflı olarak değiştirilemeyeceğini; kiracıların onayının gerektiğini açıkladı. Mevcut sözleşmeler ancak 2047, 2048 ve 2069 yıllarında sona eriyor.

Kira oranlarının yeniden hesaplanması için daire, birkaç otele ait imar planlarını Tapu Dairesi’ne gönderdi. Ancak şu hususlar ortaya çıktı:

• iki tesis için resmi inşaat izinleri bulunmuyor,
• Mağusa idaresinden gerekli belgeler hâlâ alınmadı.

Ayrıca 27 Mayıs 2025 tarihli hukuki görüşte, sözleşmelerde yapılacak her türlü değişikliğin yalnızca tarafların karşılıklı rızasıyla ve kesinlikle Sözleşmeler Yasası çerçevesinde mümkün olduğu vurgulanıyor.