Handel między Turcją a Cyprem Północnym: Rekordowe obroty i rekordowa nierównowaga

Dane Tureckiego Instytutu Statystycznego (TÜİK) za 2025 rok po raz kolejny pokazały poważną nierównowagę w relacjach handlowych między Turcją a Turecką Republiką Cypru Północnego (TRCP). Pomimo wzrostu całkowitych obrotów handlowych gospodarka TRCP pozostaje niemal całkowicie zależna od importu.

Zgodnie z danymi zebranymi przez dziennikarza Artuna Çağę dla gazety Gıynık, w 2025 roku TRCP wyeksportowała do Turcji towary o wartości zaledwie 116,3 mln dolarów, podczas gdy import z Turcji wyniósł 2,63 mld dolarów. W rezultacie całkowity wolumen handlu osiągnął 2,75 mld dolarów, co stanowi najwyższy poziom w historii.

Jednak wzrost wolumenów nie oznacza równorzędnych relacji: Turcja pełni rolę głównego dostawcy, a Cypr Północny jest głównie konsumentem.

Statystyki pokazują skalę problemu: w 2025 roku na każdy 1 dolar zarobiony przez TRCP na eksporcie do Turcji przypadało 26 dolarów importu. Podkreśla to skrajnie ograniczone możliwości produkcyjne i eksportowe kraju nawet w relacjach z jego głównym partnerem handlowym.

W efekcie deficyt handlowy TRCP w 2025 roku osiągnął 2,515 mld dolarów, co odpowiada około 108 mld lir tureckich według kursu na koniec roku.

Eksperci zauważają, że gospodarka Cypru Północnego coraz bardziej oddala się od modelu produkcyjno-eksportowego i umacnia się jako system zależny od importu. Taka struktura jest uznawana za podatną i mało trwałą w długim okresie, ponieważ wzrost importu bez rozwoju własnej produkcji nieuchronnie zwiększa ryzyka gospodarcze.

Problem ma charakter systemowy. Według danych TÜİK za okres 2016–2025 całkowity eksport TRCP do Turcji wyniósł około 981 mln dolarów, podczas gdy import przekroczył 16,47 mld dolarów. Skumulowany deficyt handlowy w ciągu dziesięciu lat osiągnął 15,5 mld dolarów.

Nawet mimo tego, że eksport w 2025 roku był jednym z najwyższych w ostatniej dekadzie, nie zdołał zmienić ogólnego obrazu. Dane jednoznacznie pokazują, że relacje handlowe między TRCP a Turcją pozostają głęboko niezrównoważone, a zależność od importu nadal się pogłębia.